Wielu pacjentów – zarówno rodziców dzieci, jak i dorosłych – trafiając na terapię widzenia, zauważa, że w różnych gabinetach wygląda ona zupełnie inaczej. Jedni kojarzą ją głównie z pracą przy urządzeniach, inni z ruchem, ćwiczeniami na macie i aktywnym udziałem całego ciała.

Skąd te różnice? I co tak naprawdę oznaczają?

Dwa podejścia, które mają wspólne korzenie

W praktyce funkcjonują dwa główne nurty terapii widzenia:

• ortoptyczny

• optometryczny

Warto podkreślić, że terapia optometryczna wywodzi się z ortoptyki – jest jej rozwinięciem, które uwzględnia szerszy kontekst funkcjonowania wzroku.

Dodatkowo, w ramach podejścia optometrycznego wyróżnia się model behawioralny, który jest jego węższą częścią.
To właśnie ten model najczęściej kojarzony jest z aktywną terapią widzenia.

Terapia ortoptyczna to podejście bardziej klasyczne.
Najczęściej ma charakter pasywny – pacjent siedzi i wykonuje zadania, patrząc w specjalistyczne urządzenia.

Skupia się głównie na:

• ustawieniu oczu,

• współpracy obu oczu,

• leczeniu zeza i niedowidzenia.

To ważny element pracy terapeutycznej, ale koncentruje się przede wszystkim na samym narządzie wzroku.

Podejście optometryczne patrzy na widzenie szerzej – jako proces, który obejmuje oczy, mózg i całe ciało.

W jego ramach mieści się m.in. podejście behawioralne, które zakłada aktywną pracę pacjenta i integrację wielu funkcji jednocześnie.

Wykorzystuje się różnorodne narzędzia (soczewki, piłki, bernelloskop, linię aperturową, wektogramy), ale szczególnie na początku kluczowe są ćwiczenia ruchowe – często wykonywane na macie.

Dlaczego ruch jest fundamentem terapii?

Model behawioralny opiera się m.in. na koncepcji Arthur Skeffington, który podkreślał, że
„vision is movement” – widzenie jest ruchem.

Oznacza to, że:

• rozwój widzenia jest ściśle związany z ruchem,

• dziecko uczy się widzieć poprzez aktywność i eksplorację,

• ciało i układ wzrokowy funkcjonują jako całość.

Dlatego w terapii tak duży nacisk kładzie się na:

• motorykę dużą,

• równowagę,

• pracę całego ciała.

To nie jest dodatek – to punkt wyjścia do dalszej pracy wzrokowej.

Terapia widzenia – także dla dorosłych

Wciąż często można spotkać się z przekonaniem, że terapia widzenia dotyczy wyłącznie dzieci.

W praktyce jednak podejście optometryczne pozwala osiągać realne efekty również u osób dorosłych, takie jak:

• zmniejszenie kąta zeza,

• poprawa współpracy obu oczu,

• pojawienie się lub poprawa widzenia stereoskopowego.

Są to rezultaty, które nie zawsze były możliwe do uzyskania przy wykorzystaniu wyłącznie klasycznej terapii ortoptycznej.

Korekcja wzroku – nie zawsze standardowa

W terapii widzenia istotną rolę odgrywa także dobór korekcji optycznej.

Nie zawsze dąży się wyłącznie do uzyskania najlepszej ostrości wzroku w standardowym badaniu.
Często ważniejsze jest stworzenie optymalnych warunków do widzenia obuocznego i rozwoju funkcji wzrokowych. Dlatego korekcja bywa dobierana w sposób niestandardowy, z myślą o wsparciu procesu terapii.

W praktyce często obserwuje się również, że lepsze efekty uzyskują pacjenci ćwiczący w soczewkach kontaktowych – zapewniają one bardziej naturalne warunki widzenia i większą swobodę ruchu.

Podsumowanie

Terapia ortoptyczna i optometryczna mają wspólne korzenie, ale różnią się podejściem:

• ortoptyczna → bardziej pasywna, skupiona na oczach

• optometryczna → szersza, obejmująca cały proces widzenia

• behawioralna → część optometrii, oparta na aktywnej, funkcjonalnej pracy

Współczesna terapia widzenia coraz częściej opiera się na podejściu kompleksowym – takim, które uwzględnia nie tylko oczy, ale cały organizm i jego rozwój.

Bo widzenie to proces, który można rozwijać – niezależnie od wieku.